Opleidingen

Organisatie Ontwikkelings Projecten

Coaching en intervisie

 

Logische oplossingen zijn onlogisch voor 'multi-party vraagstukken'

Dienstverleners met de juiste deskundigheid voor een vraagstuk waar ik mee zit zijn een zege. Ik denk aan Paul bij wie ik mijn auto met een defect af kan leveren om hem later gerepareerd op te halen. Of aan mijn huisarts bij wie ik terecht kan voor een geneesmiddel, waardoor mijn fysieke klacht over het algemeen verdwijnt. Zij nemen mijn probleem als het ware van mijn schouder en lossen het voor mij op. Steeds situaties waarin mij de deskundigheid ontbreekt en een expert een relatief logisch probleem voor mij op kan lossen.

 

Detacheringsbureaus leveren dergelijke diensten aan organisaties. Met gespecialiseerd personeel ontlasten zij hun klanten. Handig bij logische vraagstukken, als de klant niet beschikt over een benodigd specialisme. Onder deze detacheringsbureaus versta ik ook de adviesbureaus die vanuit hun expertise hun klanten adviseren om een wijziging aan te brengen in bijvoorbeeld de organisatiestructuur of het beloning- of informatiesysteem. Situaties waarin een expert na onderzoek en kennisoverdracht de onzekerheid van een klant reduceert door nieuwe gegevens in te brengen. Interventies die tot een andere conditionering van gedrag kunnen leiden, zonder dat betrokkenen hun eigen aandeel in het probleem hoeven te zien.

 

Maar als het probleem veroorzaakt wordt door een veelheid van tegenstrijdige meningen, die het effectief omgaan met de situatie bemoeilijken kan zo’n expert het probleem niet voor de klant oplossen. Denk aan de hartchirurg die niet alleen goed moet kunnen dotteren, maar zijn patiënt ook moet helpen beter om te gaan met de dagelijkse dilemma’s van een lekker frietje of gezond voedsel en veel TV kijken op de bank of meer bewegen. Of denk aan een organisatie, waarin een hoog ziekteverzuim en verloop niet verbetert door allerlei instrumentele ingrepen, zoals het aanpassen van roosters en het verbeteren van de beloning. Waar de situatie niet tot verbetering gebracht kan worden, omdat verschillende groeperingen elkaar als schuldige aanwijzen en een veelheid van tegenstrijdige meningen en belangen gecoördineerde actie bemoeilijken. In dergelijke gevallen gaat het niet primair om een logisch probleem en om een gebrek aan gegevens. Je zou eerder kunnen zeggen dat het dan om een té veel aan gegevens gaat; dat het gaat om dubbelzinnigheid en een verward probleem. Dan moet men de oorzaak van het probleem niet langer alleen buiten zichzelf zoeken.

 

Bij dergelijke ‘multy-party vraagstukken’ moet de klant zijn eigen aandeel in het vraagstuk onderkennen. Dat is de eerste en meest belangrijke stap. Je kan immers pas iets verlaten, als je er geweest bent. Dat onderkennen van het eigen aandeel kan een ander niet voor je doen. Dan wordt duidelijk dat ‘problemen niet bestaan, maar alleen mensen met problemen!’ Dat betekent dat je ‘het systeem in de kamer moet krijgen’.

 

Actieve betrokkenheid van de klant bij het onderzoek is dan dus noodzakelijk. Bij dergelijke vraagstukken kan een ‘gedetacheerd expert’ het vraagstuk niet langer uit handen van de klant nemen, omdat het veroorzaakt wordt door de manier waarop de klant naar zijn situatie kijkt. Dan maakt kennisoverdracht door een expert die nieuwe gegevens inbrengt de verwarring alleen maar groter en is onderzoek met betrokkenen die in face-to-face interactie andere betekenissen geven aan dezelfde gegevens waardevoller.

 

‘Waarnemen’ van de problematische situatie betekent in dat geval het ‘voor waar aannemen’ van die actualiteit. Dat is wat anders dan die actualiteit veroordelen en beschouwen als een externe aangelegenheid, die er niet mag zijn en (liefst door een gedetacheerd expert) zo snel mogelijk moet worden veranderd. Het voor waar aannemen van de actualiteit betekent dat je hem onderzoekt, dat wil zeggen zowel verstandelijk als gevoelsmatig probeert te begrijpen. Dan ben je er dus niet op gericht om de problematische situatie zo snel mogelijk op te lossen, maar probeer je deze eerst te begrijpen. Een moedige daad, die vraagt om zowel verstandelijke als emotionele kracht.

De rijke Engelse taal maakt hier het onderscheid tussen ‘resolve’ en ‘dissolve’. ‘Resolve’ staat voor het oplossen van een probleem, dat wil zeggen het veranderen van een problematische naar een opgeloste situatie; een actie-georiënteerde bezigheid gericht op de buitenwereld. Terwijl ‘dissolve’ ook staat voor oplossen, maar nu in de betekenis van ‘zich oplossen’, zoals een suikerklontje in een kopje thee. Dán is een probleem opgelost als je je weer zinvol kunt verhouden tot een veranderde realiteit, waardoor je er anders mee om kunt gaan. Een intern gerichte, reflectie-georiënteerde bezigheid, voordat tot actie in de buitenwereld wordt overgegaan.

 

Vrij naar een uitspraak van Carl Jung, waarin hij speelt met de dubbele betekenis van het oplossen van een probleem, zou je kunnen zeggen:

‘Alle grote en belangrijke problemen in organisaties zijn fundamenteel onoplosbaar…. Zij kunnen nooit opgelost worden; we kunnen ze slechts ontgroeien. Dit ‘ontgroeien’ bleek na verder onderzoek een nieuw niveau van bewustzijn nodig te hebben. Een nieuw belang verscheen in het blikveld van betrokkenen en door het verbreden van hun perspectief verloor het zogenaamd onoplosbaar probleem zijn urgentie. Het werd niet binnen zijn eigen logica opgelost, maar vervaagde toen het geconfronteerd werd met een ander perspectief.’

 

Een onderzoek, waarbij de klant het eigen functioneren kritisch durft te bekijken heeft trans formatieve kracht; veel meer nog dan het inhoudelijk resultaat van dat onderzoek. Men zal dan niet anders gaan handelen omdat ander gedrag geconditioneerd wordt, maar omdat men tijdens het onderzoek zichzelf als deel van het probleem is gaan zien en daardoor anders met de omstandigheden om kan gaan. Zo’n aanpassing van gedrag zal niet snel plaatsvinden ten gevolge van een onderzoek door derden; hoe grondig dat ook is verricht.

 

Bij ‘multi-party vraagstukken’:

  • is het exporteren van een probleem naar een gedetacheerd adviseur een heilloze weg
  • moet het systeem in de kamer gebracht worden, waardoor diegenen die bij het vraagstuk betrokken zijn hun eigen functioneren kritisch kunnen onderzoeken
  • kan het onderzoek dat zo’n groep verricht trans formatieve kracht hebben.

 

De vermogens waarover een adviseur, die met multi-party vraagstukken wordt geconfronteerd,  moet beschikken staan centraal in mijn boek ´De onderstroom boven´. Het Professioneel Ontwikkelings Programma van IOD is gericht op het ontwikkelen van deze vermogens.

 

In een volgende blog zal ik ingaan op de krachten die het adviseurs bemoeilijken om klanten effectief bij te staan bij multi-party vraagstukken. Vraagstukken waaraan alleen effectief gewerkt kan worden als dat samen met de klant gebeurt, omdat de klant het eigen aandeel in zo’n vraagstuk moet onderkennen. In de volgende blog gaat het dus om krachten die ertoe kunnen leiden dat een adviesbureau, zonder daar bewust voor te kiezen, vooral voor detacheringswerk wordt gevraagd.


Gepubliceerd op 25 januari 2024


Abonneer op de blog

Wilt u een automatische e-mail ontvangen als er een nieuwe blog wordt toegevoegd? Vul hieronder uw gegevens in.


Naam:
Organisatie:
E-mailadres:
Verzenden

Share   Deel deze pagina op LinkedIn  Deel deze pagina op Twitter  Deel deze pagina op Facebook

Terug

naar vorige pagina